Skip to Content

BLOG
B
BLOG

KEYNOTE BLOG

<<  <  Pagina 2 van 2

Vandaag heb ik een team geholpen met samenwerkingsvragen in hun programma. Een wens was om meer rolduidelijkheid te creëren: Wie is waarvoor verantwoordelijk en waarop aanspreekbaar?  Dit is een relevante vraag voor alle betrokkenen om overzicht te houden op het geheel. Het is ook een onvolledige vraag als bij die rolverduidelijking de relaties tussen de rollen niet ter sprake komt.

Robbie McPherson - every child a talkerIn de Ted-opname Every Child A Talker – Appreciative Inquiry at Work vertelt psycholoog Robbie McPherson over een AI-traject dat hij begeleidde rondom het project Every Child a Talker.

Marc Craps is organisatiepsycholoog en antropoloog. Hij leefde 15 jaar in Zuid- Amerika, als ngo-coöperant en universitair onderzoeker. Momenteel is hij als hoofd- docent en onderzoeker verbonden aan het Centrum voor Duurzaam Ondernemen van de HUBrussel. Hij is ook stichtend lid van Cycloop, een netwerk van actie- onderzoekers die multi-actorprocessen in duurzaamheidsinitiatieven begeleiden, hier en in het Zuiden.

Positief veranderen Het AI proces in vogelvluchtArjan van Vembde is adviseur, facilitator en goochelaar. Momenteel werkt hij bij de Adviesgroep Amsterdam (AGA), het interim- en adviesbureau van de Gemeente Amsterdam.

De kaart is niet het gebied

De agenda van een manager….
… is als een kaart die je helpt navigeren om je eindbestemming te bereiken. Alleen spreken managers niet over plattegronden maar over doelstellingen, targets en milestones. Ze werken min of meer op dezelfde manier. Het zijn nuttige en bruikbare tools om op de plek van bestemming aan te komen, de huidige positie ten opzichte van de gewenste te bepalen en tijdig bij te sturen. Maar ook de agenda van de manager is, evenals de plattegrond, niet het gebied.

Als een organisatie gaat veranderen dan voldoet zo’n agenda vaak niet meer.

Meerstemmigheid en meervoudigheid leren hanteren
Alexander Maas
 
De omstandigheden doen ertoe
Een belangrijk principe bij waarderend actieonderzoek is het principe van meervoudigheid en meerstemmigheid. We hebben allen onze eigen kijk op situaties en gebeurtenissen en brengen deze op onze eigen wijze onder woorden. In de verkenning van dit principe die ik met jullie, de deelnemers, wil doen is mijn stelling dat ‘de context, of de omstandigheden, ertoe doet’.
 
Dat begint al heel vroeg en dichtbij, als we naar onszelf en anderen leren kijken. Geef mij de omstandigheden, zeg ik weleens tegen mijn kinderen, en je ziet mijn moeder. Ze moeten erom lachen, want zij kunnen zich direct een beeld vormen waarover ik het heb, omdat zij mijn moeder (hun oma) hebben gekend. Zij was onder andere een goede docente, tot op hoge leeftijd. Zijn er toehoorders, dan verschijnt in mij die houding, als vanzelf. Geef mij de omstandigheden, en je ziet mijn vader. Hij was naast ambtenaar vooral pianist en leerde ons vanuit die hoedanigheid diverse vormen van ‘luisteren’…
 
‘Geef mij de context en ik word …’. Anders gezegd, er is een verbinding tussen mij en mijn sociale omgeving. Die sociale context heeft mijn gedrag mede vorm gegeven. Dat gaat tot op de dag van vandaag door. Die meerstemmigheid geeft mij en anderen energie en leidt soms, ook voor mij, tot verrassende en onverwachte acties. Soms werkt die energie positief uit (dat zijn mijn creatieve momenten) en soms negatief (bij grote meningsverschillen of conflicten waar ik voel dat ik word uitgesloten). Die meerstemmigheid kan ik ook bij anderen zien en begrijpen. De vraag is hoe je daar als procesbegeleider mee omgaat.
 
Steeds een andere context
Iedere situatie biedt steeds weer een ‘andere context’. Mensen kunnen aan een situatie verschillende betekenissen verlenen. In feite zijn hun mogelijkheden daartoe onbegrensd. Sterker, de betekenissen die ze aan die situaties verlenen kunnen in de tijd veranderen en dat brengt meerstemmigheid voort. In ons alledaagse leven zien we dat terug in wat we doen, bijvoorbeeld als we een brood bij de bakker kopen. Dat levert voor verschillende mensen verschillende betekenissen op (voor de bakker is de betekenis van de koop anders dan voor de klant, de concurrent of de belastingambtenaar). Iedereen maakt zijn eigen ‘verhaal’ van de gebeurtenis die samen een – tijdelijk – beeld oplevert dat door filosofen wordt aangeduid als een ‘meervoudige werkelijkheid’. Bij waarderend actieonderzoek stellen we die ‘meervoudige werkelijkheid’ centraal in het doen van onderzoek.
 
Gelaagde werkelijkheden onderzoeken
Soms, met name bij verandering, weerspiegelt de situatie een ‘complexe of gelaagde context’. Dan lijkt het wel of tegelijkertijd voor verschillende mensen meerdere situaties spelen, waarin zij zich telkens anders gedragen. Dan wordt het vaardig omgaan met die context een complex gebeuren, omdat feitelijk meerdere omstandigheden spelen die voor de een tot een andere situatie kunnen leiden dan voor de ander. Hoe ga je als procesbegeleider met die ‘gelaagde werkelijkheid’ om?
 
Deze variëteit aan omstandigheden genereert een complexe dynamiek, waarin aandacht voor ‘een of meerdere contexten’ een belangrijke eerste stap is in het onderzoeken van de situatie. Het leren ‘spelen met context(en)’, of verschillende werkelijkheden, is een vaardigheid die in de leergang centraal staat en bij het bespreken van de dagelijkse praktijk van de deelnemers steeds terugkeert. Daarbij staan vragen centraal als: hoe tracereer je meerstemmigheid, hoe exploreer je meervoudigheid en hoe onderzoek je die ‘gelaagde realiteit? Alleen al de ervaring en variëteit in de groep helpt daarbij en draagt bij aan andere vragen en spannende gesprekken.
 
Alexander Maas is als bijzonder Hoogleraar Humanisering en verandering van (ouderen)zorgorganisaties verbonden aan de Universiteit voor Humanistiek te Utrecht. Daarnaast is hij als Academic Director verantwoordelijk voor de Master Organisational Change and Consulting verbonden aan de Faculteit Bedrijfskunde van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Alexander is gespecialiseerd in organisatiekunde, organisatieverandering, theorievorming over verandering en sociaal constructionisme. Hij is betrokken geweest bij diverse veranderprocessen, als adviseur, reflective practitioner en als mediator.